Odookade
فهرست مطالب
در قسمت قبل دیدیم ERP چیست و چرا یکپارچه‌شدن اطلاعات برای کسب‌وکار مهم است. حالا نوبت انتخاب ابزار است. یکی از شناخته‌شده‌ترین ERPهای دنیا Odoo است؛ نرم‌افزاری که هم نسخه متن‌باز رایگان دارد و هم نسخه تجاری با امکانات بیشتر.
اولین سؤالی که تقریباً همه می‌پرسند این است: «Community بگیریم یا Enterprise؟» در این مقاله توضیح می‌دهیم Odoo دقیقاً چیست، این دو نسخه چه تفاوتی دارند، Odoo را کجا می‌شود نصب کرد و چطور نسخه مناسب کسب‌وکارتان را انتخاب کنید.
- Odoo یک ERP ماژولار است: فروش، انبار، حسابداری، وب‌سایت، منابع انسانی و ده‌ها اپ دیگر روی یک پایگاه داده مشترک.
- Community متن‌باز و رایگان است (مجوز LGPL-3) و اپ‌های اصلی را دارد.
- Enterprise همان Community به‌علاوه اپ‌ها و امکانات حرفه‌ای است و با اشتراک ماهانه یا سالانه برای هر کاربر عرضه می‌شود.
- Odoo را می‌شود روی سرویس ابری خود Odoo، روی Odoo.sh یا روی سرور خودتان راه انداخت.
- انتخاب درست به اپ‌هایی که لازم دارید، بودجه، نیاز به کاستومایز و نحوه ارتقا بستگی دارد، نه فقط به رایگان بودن.
Odoo دقیقاً چیست؟
Odoo یک نرم‌افزار مدیریت کسب‌وکار (ERP) است که از ده‌ها اپ تشکیل شده. هر اپ یک بخش کسب‌وکار را پوشش می‌دهد: CRM و فروش، انبار، خرید، حسابداری، تولید، پروژه، منابع انسانی، وب‌سایت و فروشگاه اینترنتی، آموزش آنلاین و خیلی موارد دیگر.
ویژگی اصلی Odoo این است که همه این اپ‌ها روی یک پایگاه داده مشترک کار می‌کنند. یعنی وقتی اپ فروش را نصب کرده‌اید و بعداً انبار را اضافه می‌کنید، لازم نیست چیزی را به هم وصل کنید؛ سفارش فروش خودبه‌خود به انبار و فاکتور می‌رسد. همان چیزی که در قسمت قبل به آن «یک نسخه از حقیقت» گفتیم.
Odoo تحت وب است؛ یعنی با مرورگر روی کامپیوتر، تبلت یا موبایل کار می‌کند و رابط کاربری آن از زبان فارسی و چیدمان راست‌به‌چپ پشتیبانی می‌کند. نسخه‌های جدید Odoo معمولاً هر سال منتشر می‌شوند و نسخه فعلی Odoo 19 است.
لازم نیست از روز اول همه اپ‌ها را نصب کنید. می‌توانید فقط با فروش و انبار شروع کنید و هر وقت آماده بودید، حسابداری یا تولید را اضافه کنید.
Community و Enterprise؛ تفاوت در چیست؟
Odoo دو نسخه دارد. مهم است بدانید این دو، دو نرم‌افزار جدا نیستند: Enterprise روی همان Community ساخته شده و اپ‌ها و امکانات بیشتری به آن اضافه می‌کند.
Odoo Community
- متن‌باز و رایگان با مجوز LGPL-3؛ هزینه لایسنس ندارد.
- اپ‌های اصلی را دارد: CRM، فروش، خرید، انبار، صدور فاکتور (Invoicing)، تولید، پروژه، وب‌سایت و فروشگاه اینترنتی، آموزش آنلاین (eLearning)، رویدادها، صندوق فروشگاهی (POS)، ایمیل مارکتینگ و نگهداری و تعمیرات.
- کد آن کامل در دسترس است و می‌شود آن را آزادانه کاستومایز کرد.
- جامعه بزرگی از توسعه‌دهنده‌ها، از جمله OCA (انجمن جامعه Odoo)، ماژول‌های رایگان زیادی برای آن منتشر می‌کنند.
- پشتیبانی رسمی و ارتقای نسخه از طرف خود Odoo ندارد؛ این کارها با تیم فنی شما یا شرکت پیاده‌ساز است.
Odoo Enterprise
- تجاری و با اشتراک (معمولاً به ازای هر کاربر) عرضه می‌شود.
- همه چیزهای Community را دارد، به‌علاوه اپ‌ها و امکاناتی مثل:
- حسابداری کامل (Accounting)؛ در Community فقط اپ صدور فاکتور و ثبت پرداخت هست.
- Studio برای ساخت فرم، فیلد و گزارش بدون کدنویسی.
- Helpdesk (تیکت پشتیبانی)، Knowledge (پایگاه دانش)، Sign (امضای الکترونیک) و Documents (مدیریت اسناد).
- بارکد انبار، کنترل کیفیت، مدیریت چرخه عمر محصول (PLM) و ایستگاه کاری تولید.
- اشتراک‌ها، اجاره، نوبت‌دهی آنلاین (Appointment)، برنامه‌ریزی نیرو (Planning) و خدمات میدانی.
- پشتیبانی کاربردی از طرف Odoo و سرویس ارتقا به نسخه‌های جدید جزو اشتراک است.
- روی سرویس ابری Odoo (Odoo Online) و Odoo.sh هم قابل استفاده است.
| موضوع | Community | Enterprise |
|---|---|---|
| هزینه لایسنس | رایگان | اشتراک به ازای هر کاربر |
| اپ‌های اصلی (فروش، انبار، CRM، وب‌سایت...) | دارد | دارد |
| حسابداری کامل | فقط صدور فاکتور | دارد |
| Studio، Helpdesk، Knowledge، Sign | ندارد | دارد |
| کاستومایز با کد | کامل | کامل (در Odoo Online محدود) |
| ارتقای نسخه | با تیم فنی خودتان | سرویس ارتقای Odoo |
| پشتیبانی رسمی Odoo | ندارد | دارد |
فهرست اپ‌ها و امکانات هر نسخه با هر انتشار کمی تغییر می‌کند. برای تصمیم نهایی، صفحه مقایسه نسخه‌ها در سایت Odoo و صفحه قیمت‌ها را ببینید.
Odoo را کجا می‌شود راه انداخت؟
علاوه بر انتخاب نسخه، باید تصمیم بگیرید Odoo روی کدام سرور اجرا شود. سه حالت اصلی وجود دارد:
- Odoo Online (ابری): خود Odoo میزبانی، پشتیبان‌گیری و ارتقا را انجام می‌دهد. سریع‌ترین راه شروع است، اما فقط نسخه Enterprise را دارد و نمی‌شود ماژول کدنویسی‌شده اختصاصی روی آن نصب کرد؛ کاستومایز فقط با Studio است.
- Odoo.sh: پلتفرم ابری Odoo برای پروژه‌هایی که ماژول اختصاصی دارند. Enterprise است، محیط تست و توسعه جدا دارد و با Git کار می‌کند.
- سرور اختصاصی (On-premise): Odoo روی سرور خودتان یا سرور اجاره‌ای نصب می‌شود. هم Community و هم Enterprise را می‌شود این‌طور راه انداخت. بیشترین کنترل را دارید، اما امنیت، پشتیبان‌گیری و به‌روزرسانی هم با خودتان است.
اگر Odoo را روی سرور خودتان نصب می‌کنید، از روز اول برای پشتیبان‌گیری خودکار، گواهی SSL، به‌روزرسانی سیستم‌عامل و مانیتورینگ برنامه داشته باشید. بیشتر مشکلات جدی، از نبودن همین موارد شروع می‌شود.
کدام نسخه برای شما مناسب است؟
قاعده ساده‌ای وجود ندارد، اما این سؤال‌ها کمک می‌کنند:
Community احتمالاً کافی است اگر:
- اپ‌هایی که لازم دارید (مثلاً فروش، انبار، CRM، وب‌سایت) در Community هستند.
- به حسابداری کامل Odoo نیاز ندارید یا حسابداری را با نرم‌افزار دیگری انجام می‌دهید.
- تیم فنی یا شرکت پیاده‌سازی دارید که نگهداری و ارتقا را انجام دهد.
- بودجه لایسنس محدود است و ترجیح می‌دهید هزینه را صرف کاستومایز و آموزش کنید.
Enterprise انتخاب بهتری است اگر:
- به اپ‌هایی مثل حسابداری کامل، Helpdesk، Studio، بارکد انبار یا امضای الکترونیک نیاز دارید.
- می‌خواهید ارتقای نسخه و پشتیبانی رسمی Odoo را داشته باشید.
- تعداد کاربران زیاد است و زمان تیم برایتان از هزینه لایسنس گران‌تر است.
- می‌خواهید از Odoo Online یا Odoo.sh استفاده کنید.
یک فروشگاه اینترنتی کوچک با ۵ کاربر که فقط وب‌سایت، فروش و انبار لازم دارد، معمولاً با Community شروع می‌کند. یک شرکت تولیدی با ۴۰ کاربر که حسابداری کامل، کنترل کیفیت و بارکد انبار می‌خواهد، معمولاً به Enterprise نیاز دارد.
اشتباه‌های رایج در انتخاب نسخه
- انتخاب Community فقط چون رایگان است: اگر بعداً به اپ‌های Enterprise نیاز پیدا کنید، یا باید مهاجرت کنید یا همان امکانات را با هزینه بیشتری کاستومایز کنید.
- نادیده گرفتن هزینه ارتقا: هر چند سال یک بار باید Odoo را به نسخه جدید ارتقا دهید. در Community این کار با تیم خودتان است و برای ماژول‌های کاستوم زمان می‌برد.
- کاستومایز بیش از حد: هر چه از روش استاندارد Odoo دورتر شوید، ارتقا سخت‌تر و پرهزینه‌تر می‌شود.
- فراموش کردن زیرساخت: سرور ضعیف یا بدون پشتیبان‌گیری می‌تواند بهترین پیاده‌سازی را هم به دردسر بیندازد.
چون Enterprise روی Community ساخته شده، می‌شود با Community شروع کرد و بعداً به Enterprise رفت. اطلاعات حفظ می‌شود، اما این کار نیاز به برنامه‌ریزی و تست دارد؛ مخصوصاً اگر ماژول‌های کاستوم دارید.
جمع‌بندی و قدم بعدی
Odoo یک ERP ماژولار و یکپارچه است که با دو نسخه عرضه می‌شود. Community رایگان و متن‌باز است و برای شروع با اپ‌های اصلی کافی است. Enterprise اپ‌ها و امکانات حرفه‌ای، پشتیبانی رسمی و سرویس ارتقا را اضافه می‌کند. انتخاب نسخه و روش میزبانی باید بر اساس اپ‌های موردنیاز، بودجه کل (نه فقط لایسنس) و توان فنی تیم شما باشد.
در قسمت بعدی این مسیر، با اپ‌های اصلی Odoo و ارتباطشان با هم آشنا می‌شویم تا ببینید یک کسب‌وکار معمولی از کدام اپ‌ها شروع می‌کند.
پرسش‌های متداول
آیا Odoo Community واقعاً رایگان است؟
بله. Community با مجوز متن‌باز LGPL-3 منتشر می‌شود و هزینه لایسنس ندارد. هزینه‌های شما سرور، پیاده‌سازی، کاستومایز، آموزش و نگهداری است.
آیا Odoo فارسی و تاریخ شمسی را پشتیبانی می‌کند؟
رابط کاربری Odoo زبان فارسی و چیدمان راست‌به‌چپ را پشتیبانی می‌کند. نمایش تاریخ شمسی و بعضی نیازهای محلی مثل تومان و ریال معمولاً با تنظیمات یا ماژول‌های تکمیلی انجام می‌شود که در قسمت‌های بعدی همین مسیر به آن‌ها می‌پردازیم.
می‌شود بعداً از Community به Enterprise رفت؟
بله. Enterprise روی Community ساخته شده و اطلاعات منتقل می‌شود. فقط باید ماژول‌های کاستوم را با نسخه جدید تست کنید.
برای چند کاربر Odoo مناسب است؟
Odoo هم برای کسب‌وکارهای چند نفره و هم برای سازمان‌های بزرگ‌تر استفاده می‌شود. چیزی که تعیین‌کننده است طراحی درست فرایندها، سرور مناسب و پیاده‌سازی اصولی است، نه تعداد کاربر به‌تنهایی.
Odoo Online را می‌شود کاستومایز کرد؟
تا حدی. در Odoo Online می‌شود با Studio فرم‌ها، فیلدها و گزارش‌ها را تغییر داد، اما نصب ماژول کدنویسی‌شده اختصاصی ممکن نیست. برای کاستومایز با کد باید از Odoo.sh یا سرور اختصاصی استفاده کنید.